Trong mâm cơm ngày hè, bao nhiêu thương nhớ dồn cả vào bát canh rau. Chỉ cần thấy lá rau xanh mướt, nổi bồng bềnh trên bát sứ trắng, bao nhiêu oi nồng bỗng tan biến hết.

Già nửa tháng tư âm, nắng bắt đầu gắt. Mấy đám rêu hôm nào còn xanh mượt ở góc hiên cũng vì thế mà chết dần, chết mòn. Chỉ cần chạy mấy vòng quanh sân, gương mặt trắng hồng của bọn trẻ con đã đỏ gay đỏ gắt, y như mặt trời lúc chiều muộn. Dưới cái nắng như nung, mải tay cày tay cuốc, người lớn chỉ biết chép miệng cười trừ. Dù muốn hay không, mùa hè cũng đang chờn vờn trên đỉnh đầu.

Nắng lên, nhà cửa vườn tược như được đón một luồng sinh khí mới. Cái mùi ẩm mốc lưu cữu suốt mấy tháng trời ở khắp các xó xỉnh, gầm chạn bị “đuổi” đi đâu hết. Quần áo vương mùi thơm của nắng mới, khiến người ta cứ muốn hít hà mãi không thôi.

Nắng lên, người ta đâm ra sợ thịt cá và những thứ mỡ màng. Nồi canh rau bỗng chốc được đôn lên hàng “cao lương mỹ vị”. Ngày tháng năm nóng như đổ lửa, làm sao quên được bát canh cua với rau đay, mồng tơi cùng trái mướp hương thơm dìu dịu, đầy thanh cảnh. Mấy con cua đồng vàng ươm, béo căng cả yếm, càng chắc như gọng kìm, là niềm thương nỗi nhớ của người dân quê suốt cả mùa đông lạnh giá.

Canh cua là món ngon dân dã ngày hè. Ảnh: Soul Bến Thành

Giữa tháng chạp rét căm căm, nhìn giàn mồng tơi héo hắt ngả vàng, người lại mơ đến mùa hè để được húp một bát canh cua, với rau đay, mồng tơi trơn tuồn tuột. Cua vừa bắt ngoài đồng, được rửa sạch, gỡ yếm rồi tách làm đôi. Bên trong lớp vỏ thô kệnh là gạch cua vàng ươm, như hạt ngô vừa vào độ mẩy.

Cả buổi trưa bà ngồi giã kì cạch, rồi lấy que tăm, gẩy từng tí gạch, mới được nồi canh cua cho cả nhà. Nấu canh cua cũng kì công ra phết, chứ không thể à uôm như luộc vội mớ rau. Trước khi giã cua, phải cho vào cối vài hạt muối. Muốn gạch cua đông thành mảng, phải canh lúc nước đang sôi lăn tăn thì hạ nhỏ lửa.

Khi ấy mà nóng ruột, chỉ muốn làm cho nhanh, để nồi nước sôi bồng lên, gạch cua sẽ vỡ hết cả, đâu còn ngon nữa. Gạch cua mềm xốp như váng đậu phụ, nên lúc cho rau vào nồi cũng phải để ý mới được. Phải lấy muôi, khẽ gạt đám gạch cua sang một bên, sau đó mới nhẹ nhàng cho rau vào một góc.

Đợi nồi canh sôi lại thì bắc xuống. Lúc múc canh vào bát, cũng phải múc rau ra trước, sau đó nhẹ nhàng đặt gạch cua lên trên, như thế trông mới ngon mắt.

Nhắc đến mâm cơm những buổi trưa tháng năm, làm sao quên được món rau muống xào tỏi. Ảnh: VTC news.

Màu vàng nâu của gạch cua, tiếp đến là sắc xanh mướt của rau đay, mồng tơi, điểm xuyết thêm vài miếng mướp thái mỏng, có mấy cái hạt trắng trắng, xinh xinh; nổi bồng bềnh trong bát tô trắng. Chúng hài hòa chẳng kém gì một bức tranh thủy mặc biết nhấn nhá, đậm nhạt đúng lúc, đúng chỗ.

Nhắc đến canh cua thì làm mà quên được bát cà muối. Canh cua với cà, hai thứ ấy sao mà hợp nhau đến thế. Y như thịt đông với dưa hành của tháng giêng, như hồng với cốm của tháng tám, như gạo mới và chim ngói của tháng mười. Ăn canh cua mà thiếu mất quả cà muối vừa đúng độ, chua chua mằn mặn, thì người ta cứ thấy trống vắng và nhạt nhẽo làm sao.

Quả cà pháo trắng trẻo, tròn trĩnh như chiếc bánh trôi được cắt hết cuống, phơi cho hơi héo rồi mới đem muối. Muối cà pháo, ngoài muối và đường, phải có vài lát riềng thái mỏng, thêm mấy tép tỏi hay quả ớt nữa thì càng ngon. Có như vậy vại cà mới không bị hôi nước và đóng màng. Dẫu cà không còn lấy một quả, nước trong vại vẫn còn thơm, có thể lấy làm “mồi” cho vại cà mới.

Cà muối không chỉ hợp với canh cua. Dường như nó là thứ dễ tính, ăn cùng loại canh nào trong ngày hè cũng đều hợp cả. Từ rau muống luộc, canh rau khoai nấu với tép khô, cho đến canh rau tập tàng nấu vội với chút mắm muối... Cứ có quả cà pháo ăn kèm là ngon hơn hẳn.

Ngoài canh cua, hay rau muống luộc, mỗi độ hè sang, tôi lại nhớ bát canh cá đồng, nấu cùng rau chua me đất. Đầu hè, đám chua me đất đã lên như mạ. Có mấy hôm mà xanh um cả một góc vườn. Đến tháng năm, chúng đã vội nở hoa tím ngắt. Cái vị chua mà không gắt của loài cây hoang dại và hiền lành ấy, đã theo tôi và chúng bạn suốt cả tuổi thơ.

Hôm nào kiếm được mớ cá đồng lụn vụn, kiểu gì bà tôi cũng nấu canh với nắm chua me đất hái vội trong vườn. Cá đồng sau khi được rán cho vàng hai mặt thì đổ nước cho ngập lưng nồi, nêm thêm chút mắm muối. Đợi canh sôi lại, rồi thả nắm chua me đất thái rối vào. Đơn giản vậy thôi mà có bát canh chua thơm thảo hương đồng gió nội.

Câu chuyện ngày hạ còn có sắc tím dịu dàng của hoa chua me đất. Ảnh: Internet.

Những hôm không kiếm được quả khế, hay quả xoài xanh nào để ăn, chúng tôi toàn đi hái chua me về chấm muối ăn cho đỡ nhạt mồm. Những bông hoa tím hồng, xinh xẻo và mong manh có thể kết thành nhẫn, hoặc vòng hoa để đội đầu. Để rồi cái màu tím mộng mơ còn chập chờn theo vào giấc ngủ.

Đã bao lâu rồi, tôi đuổi theo phồn hoa nơi phố thị, mải miết với khói bụi và kẹt xe. Để rồi khi chỉ còn một mình trong căn phòng trống, cứ thế nhớ quay nhớ quắt hương vị quê nhà.

Đến nhà hàng, người ta vẫn có thể tìm được bát canh cua đồng cùng dăm quả cà pháo. Nhưng sao tìm được bát canh cá nấu cùng lá chua me đất? Ruộng đồng giờ đây đã biến thành nhà máy với những cột khói vô hồn. Mấy cây chua me đất của tôi liệu có tìm được nơi nào để nương náu.

Tôi bước một mình ra phố, đi nhặt những bông chò bỏ vào túi mình. Chò nâu hiền quá trong tay tôi. Những cánh chò mỏng mảnh đến nỗi hai tay cứ phải khép hờ mỗi khi cầm chúng.

Tôi với thành phố nhiệt đới này là những cuộc đến đi chóng vánh như một kẻ lạ bước vào một quán trọ. Thời gian quá ngắn ở nơi đây khiến tôi chỉ kịp quen cái quán cóc cũ kĩ, có cô chủ quán nhiều chuyện, có chiếc quạt máy quay xè xè suốt ngày.

Lúc đó cũng chỉ ước mình hóa thành những cánh chò bay mãi trên khoảng xanh ngời ấy. Ảnh: Duli.

Tôi chưa từng nghĩ có điều gì khiến tôi nhớ hơn cái nắng vàng ươm thơm mùi cafe ở xứ này. Ấy vậy mà bỗng chốc, tháng tư đến, nhẹ như một cái chớp mắt, mùa chò nâu đã vội vã về.

Buổi sáng tỉnh dậy, gió xôn xao. Đứng ở cái banlcon nhỏ xíu tầng 3 ấy mà nhìn ra góc phố này. Cây chò nâu thường ngày lặng lẽ khiến tôi chẳng hề để ý, bỗng nhiên sáng bừng lên bởi những cánh chò ngập ngừng bay.

Tôi đứng lặng thinh như chìm hẳn vào một miền cổ tích nào đó. Cái dáng hình thành phố nôn nao đến lạ lùng. Thành phố từng giây từng phút đẹp, đẹp và đẹp.

Bạn bảo, mùa chò nâu về rồi. Tôi nhìn chò nâu, chợt nhớ hình như ở Hà Nội ngọc lan cũng đang nở. Chò nâu có hai cánh thon dài y như ngọc lan xứ Bắc. Cánh ngọc lan thơm không xoay tròn khi rơi xuống nhưng cánh chò nâu trước khi chạm xuống đất, sẽ cùng với gió khiêu vũ trong một bản nhạc si mê tưởng chừng như bất tận.

Có người thích gọi mùa này là mùa sao bay, hay mùa chong chóng bay. Tôi vẫn đơn giản chỉ thích gọi mãi chò nâu bay. Chò nâu, cái tên lạ lùng, có lẽ chỉ ở cái xứ nắng suốt ngày đêm này mới có.

Bạn nhỏ của tôi háo hức kéo tay tôi qua hết phố này đến phố kia. Phố nào cũng đầy ắp những cánh chò bay. Bạn bảo, ngày xưa những chiều nghỉ học thích chạy trên phố, nhặt đầy chò nâu bỏ vào túi, rồi ngày mai đem đến lớp, chạy lên tầng cao nhất thả từng bông chò nâu xuống đất.

Những bông chò thi nhau bay lượn trong khoảng trời cao rộng. Lúc đó cũng chỉ ước mình hóa thành những cánh chò bay mãi trên khoảng xanh ngời ấy. Đó là hình ảnh đẹp nhất mà gái nhỏ mang theo khi lớn lên. Đếm tuổi mình theo mỗi mùa chò nâu về. Tuổi mình cũng vì thế mà hình như cứ mãi dịu dàng.

Có nhiều người vẫn nghĩ, tuổi học trò mộng mơ đi qua, rồi cũng bỏ quên những cánh chò nâu. Ai còn thời gian đợi mùa về. Ừ thì, có đôi khi không đợi, nhưng ngày ra phố, vẫn ngỡ ngàng nhận ra mùa về. Ngỡ ngàng nhớ. Ngỡ ngàng nuối tiếc mình ở cái thuở ấy.

Người lớn thường hay vô tình. Tôi ít khi tin vào điều đó.

Trong giây phút bước dưới những tán chò nâu, nhặt những bông chò nâu, tôi hoàn toàn không tin vào điều đó.

Bên ngoài dòng xe đang hiển nhiên băng đi kia, có nhiều ánh mắt chậm lại ngước lên nhìn những bông chò nâu chín trên cây. Cánh chò nâu chín rồi theo gió xoay xuống lòng xe. Êm ả thật. Hình như có nhiều người dừng xe lại, ngắm nhìn.

Tôi thích cái cảm giác đó. Thành phố chang chang nắng vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm.

Thành phố vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm. Ảnh: Duli.

Tháng 4 gió mênh mang, đem theo những cơn mưa đầu mùa về thành phố. Tôi bước một mình ra phố, đi nhặt những bông chò bỏ vào túi mình. Chò nâu hiền quá trong tay tôi. Những cánh chò mỏng mảnh đến nỗi hai tay cứ phái khép hờ mỗi khi cầm chúng.

Tôi không có kí ức với thành phố này. Tôi không có ký ức với những mùa chò nâu trước đó. Thế mà cái cảm giác nôn nao thương nhớ lại rất thật.

Dường như ngay cái tên chò nâu cũng tha thiết màu thời gian từ thuở xưa cũ.

Mùa về đấy. Thử ngừng lại một giây thôi trong cái vòng quay điều độ hàng ngày của mỗi chúng ta, ngước nhìn những bông chò bay trên bầu trời, như những ngôi sao lung linh. Thành phố nhiệt đời buồn này ở trên bầu trời ấy thật khác, bay lên hẳn những náo nhiệt, ồn ào, bụi bặm.

Chiều nay, tôi nhặt đầy một túi chò nâu to ngoài phố kia. Tôi đem về, trèo lên sân thượng nhà bạn nhỏ của tôi. Hai đứa nhẹ nhàng nhặt những bông chò nâu thả xuống. Cánh chò xoay vòng mải miết trong gió, biết đâu bao ánh mắt đang chiêm ngưỡng mình.

Nhớ nhé, mùa về rồi, chò nâu đang bay đầy ngoài phố.

Thành phố mang tên Bác vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm.

Trong những ngày như thế, làm sao không yêu, làm sao nỡ dời thành phố mà đi?

Ngước nhìn lên bầu trời đang chuyển dần thành màu xám nhạt, tôi thấy hơi nước cùng mùi đất ẩm đã hăng hăng nơi đầu mũi. Gió nhẹ lượt qua vành tai, bản nhạc của mưa bắt đầu.

Tôi biết rằng trời đất có bốn mùa. Nhưng chỉ có ngày đông, tháng hạ là khiến người ta phải nôn nao. Đứng trước những đổi thay rõ mồn một đất trời, mấy ai giữ được lòng tĩnh lặng. Nhất là đám trẻ vẫn còn nhút nhát như chúng tôi thuở ấy, chỉ cần thấy nắng là mỉm cười, vài tiếng sấm cũng đủ khiến lòng phập phồng lo sợ.

Trước lập hạ, bao giờ cũng có mưa, mấy ngày đầu nắng lên, lũ trẻ con thích lắm. Chúng tôi có thể tự do ra ngoài chơi mà không sợ bị mắng.

Sắp bế giảng, chẳng có nhiều bài vở, bố mẹ rồi thầy cô dễ dàng gật đầu để đám con nít được chơi cho sướng. Với lũ nhóc ham chơi, mấy ngày này vui chẳng kém gì Tết.

Nhưng chỉ nắng được mươi hôm là đứa nào cũng chán. Không khí oi nồng của mùa hè có lẽ còn dai hơn cả muỗi đói, lúc nào cũng quẩn quanh bên người.


Cứ đến gần trưa, ai cũng phải nheo mắt mới nhìn ra ngoài cổng được. Mồ hôi mẹ, mồ hôi con cứ thế túa ra ướt đẫm cả lưng áo. Khó chịu nhất là mấy ngày trời oi, không có nổi một cơn gió.

Mưa gột sạch bụi bặm trên mái hiên đã nhuộm màu thời gian. Ảnh: Cafe and books.

Mới nắng được mấy hôm, cây cối trong vườn đã héo hắt, như thể sắp chết khô. Đến gần trưa, luống rau đay, hay giàn mồng tơi đã ỉu xìu, lá rũ xuống, trông chẳng còn chút sinh khí nào.

Giàn trầu không bình thường chịu hạn rất giỏi, thế mà qua vài đợt gió Lào, bỗng trở nên xơ xác. Cái vẻ bóng mỡ, đầy sức sống của nó bỗng biến đi đâu mất.

Một buổi sớm mai, tôi giật mình vì nắng không còn gắt như mọi khi nữa. Tuy trời vẫn còn oi nồng, tôi có thể ngắm bông hoa hồng ngoài vườn mà không thấy chói mắt.

Bầu trời như thấp hơn vài thước. Đám mây xám bạc đang trĩu nặng, lửng lơ trên đầu. Ai cũng khấp khởi mừng thầm vì kiểu gì đến chiều trời cũng đổ mưa.

Thi thoảng, đi qua dây phơi, mẹ lại thò tay lên sờ thử mấy bộ quần áo vừa mới giặt. Sợ trời mưa bất chợt, thế nào đến trưa mẹ cũng lật đật ra sân, thu hết quần áo vào.

“Kiểu gì chiều nay trời cũng mưa”, mẹ nói. Từ sáng, bà đã nhắc đi, nhắc lại câu ấy. Hai cái đầu gối đã lọng khọng, cùng đôi chân già nua, trải qua bao sương gió, đã báo cho bà biết hôm nay trở trời.

Tôi tỉnh giấc đã là quá nửa buổi chiều, ấy vậy mà cứ tưởng mình đã ngủ quên đến tối. Mây giông ùn ùn từ đâu kéo lại, đen kịt cả trời. Gió thổi ào ào, đám lá tre khô trên mái nhà bị cuốn xuống đầy sân. Tiếng sấm ầm ầm từ đâu vọng lại.

Con mèo con ngơ ngác trốn tịt vào gầm ghế, kêu “meo” một tiếng, nghe thương thương. Chó Vện cũng thôi chạy ra cổng ngóng đông ngóng tây, mà phi thẳng vào bếp, tìm một chỗ chờ cơn mưa tới. Lũ gà con chẳng còn thiết tha con giun béo mẫm, nhớn nha nhớn nhác theo mẹ vào chuồng.

“Rào! Rào! Trời đổ mưa! Mưa cứ thế tuôn xối xả. Hơi ẩm và mùi đất ngái mỗi lúc bốc lên càng mạnh, xộc thẳng vào mũi. Nước mưa như thể tuôn thành dòng, từ mái hiên xối thẳng xuống sân. Mấy viên gạch bát cũ kỹ như thay màu áo mới. Sắc đỏ thâm trầm đã hiện ra, kèm theo đó là những vệt rêu xanh.

Chỉ có lũ cóc nhái là vui, cứ đứng giữa trời mà nghiến răng kèn kẹt. Bọn ếch đã gọi nhau vang cả bờ ao. Sau cơn mưa này, mùa hè đã đến thật trọn vẹn. Cây lá trong vườn như sống lại, xanh non mỡ màng. Nhìn lá xanh lay lay trong mưa, lòng người bỗng nhen lên niềm vui nho nhỏ.

Niềm vui ngày hè là được ăn một quả mít chín cây vừa thơm, vừa ngọt. Ảnh: Pinterest.

Sau cơn mưa rào đầu tiên của mùa hè, thích nhất là được ăn vài múi mít chín cây thơm ngọt. Từ đầu hè, đã có trái mít nở gai, thơm nức cả vườn. Nhưng ăn mít vào hôm nóng nực thì mất cả ngon. Mới ăn được vài múi, người đã nóng phừng phừng như ngồi cạnh bếp lò. Mít càng ngọt, càng khiến người ta háo nước. Uống một cốc cho đã khát thì lửng dạ mất rồi, đâu thể ăn thêm được nữa.

Thế nên, trời mưa ăn mít cũng ngon hơn hẳn. Cái nóng phừng phừng trong bụng không còn nữa. Thay vào đó là cái vị ngọt đậm của mít chín cây. Mít dai thời đó, múi không dày như mít Thái bây giờ, nhưng ngọt đậm, ăn không hề bị sượng. Xơ mít cũng rất bùi, nhai kỹ thấy ngòn ngọt. Vừa bổ đôi quả mít, những dòng mật vàng óng như mật ong, đã chảy ra theo lưỡi dao. Bao ngọt lành thuở bé dường như vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức.

Giờ đây ở phố, tôi vẫn ngóng những cơn mưa đầu mùa. Chúng gột hết bụi bặm của phố phường ồn ã, với những đua chen và toan tính. Trong cơn mưa đơn điệu, chỉ có tiếng lách cách của những ô cửa kính, tôi bỗng nhớ khu vườn nhỏ của bà da diết. Chẳng biết lúc này lũ ếch nhái có còn hát ca?

Dù chúng ta có sai lầm và lỡ gây ra hậu quả gì thì cũng chẳng còn cách nào khác là tìm cách giải quyết chúng, thay vì ngồi một chỗ và tự trách cứ bản thân.

Cách đây 2,5 triệu năm, một thứ được gọi là thiên thạch cách chúng ta một trăm triệu dặm, có đường kính khoảng một dặm rưỡi, nặng 10 tỷ tấn, bay với vận tốc của âm thanh, đã rạch ngang bầu khí quyển, lao vào Trái Đất tạo thành lỗ sâu 3 dặm và rộng 20 dặm.

Đó là vụ va chạm Manson lớn nhất từng xảy ra trên lục địa. Một vụ va chạm như thế cứ trung bình xảy ra 1 triệu năm một lần.

Nhưng thay vì thế, chúng ta lại rơi vào bẫy-lo-lắng khi đứng trước vô vàn những chuyện khác trong đời sống này. Ảnh: Intagram.

Những thảm họa như thế có thể xảy ra bất thình lình ngay trên bầu trời tươi sáng này vào bất cứ thời điểm nào, không dự báo trước và cũng chẳng có sự chuẩn bị nào đủ kịp thời.

Có lẽ nhiều người trong chúng ta đọc được đâu đó trong một cuốn sách những điều này. Một số ít người còn biết nhiều hơn thế về những nguy cơ như thế này. Chúng ta đang sống trên một hành tinh, ở đó nguy hiểm rình rập mỗi phút mỗi giây.

Chẳng có chuyện thiên thạch, sao chổi hay mấy tiểu hành tinh thích đi lạc kia thì mỗi ngày bước ra đường, chúng ta cũng chịu đủ nguy cơ rồi.

May mắn làm sao, đa phần trong chúng ta đủ khôn ngoan để “bơ đi mà sống”. Tất nhiên không dại gì ngồi lo lắng đến mức điên loạn chuyện bất thình lình một thiên thạch nào đó từ vũ trụ đâm sầm vào chúng ta.

Nhưng thay vì thế, chúng ta lại rơi vào bẫy-lo-lắng khi đứng trước vô vàn những chuyện khác trong đời sống này. Xét về bản chất thì những chuyện đó cũng chẳng khác gì chuyện thiên thạch. Nghĩa là hoàn toàn không lường trước được, bất thình lình, hoặc dù gì cũng xảy ra rồi, có lo lắng cũng vậy thôi.

Cũng không khó để nhận ra những biểu hiện của sự lo lắng, bồn chồn ấy. Nhưng lạ kì thay, chẳng mấy ai trong chúng ta nhận ra nguyên nhân thực sự đằng sau chúng.

Đáng nhẽ vào lúc làm việc A, chúng ta chỉ chú mục vào việc A thôi, giờ làm việc B thì hãy nghĩ việc B… Thế nhưng, lúc làm việc A thì ta nghĩ việc B, lúc làm việc B lại nghĩ việc C…

Đó là lý do vì sao chúng ta luôn cảm thấy mình vừa bận rộn tối mặt tối mũi, lại vừa trật nhịp với đời sống. Chúng ta trượt trên bề mặt của các sự kiện, trôi trên dòng thời gian tưởng tượng và thường xuyên cảm thấy mình không ăn nhập với bất kì ai, bất kì việc gì. Chúng ta tô vẽ điều đó thành nỗi cô đơn, đổ lỗi cho việc mình không thể may mắn tìm được một việc làm phù hợp với bản thân.

“Cách để vượt qua sự lo âu về những điều không dễ chịu là đi xuyên qua nó”. Ảnh: Pinterest.

Thực ra, chúng ta nên thành thật hơn, bởi ta đâu có chú tâm vào việc mình đang làm. Cứ mải lo lắng những chuyện ngày mai, ngày kia, thậm chí cho nhiều chục năm sau nữa… Đầu óc chúng ta gần như luôn là một thứ tạp phế lù những lo lắng. Chúng ta tưởng vậy là rất bình thường chỉ bởi chúng ta chưa đến lúc phát điên.

Một người bạn của tôi, mỗi khi bắt đầu làm việc gì đều lo lắng rằng liệu chuyện có đạt được thành tựu hay không. Cô cũng thường xuyên rơi vào trạng thái hoài nghi bản thân: Nếu đã bỏ công sức, tiền bạc mà không làm được thì sao?

Bởi cứ thường xuyên “nếu” như thế, nên cho đến giờ cô vẫn sống nhờ nhạt qua ngày đoạn tháng và không thực sự dám nỗ lực hết mình vì một điều gì. Kết quả là lo lắng mỗi ngày một đầy lên, thành tựu lại chẳng thấy đâu.

Tôi thường xuyên tự nhủ: Có những điều dù thế nào cũng phải xắn tay làm ngay lúc này, kể cả là giải quyết một sự không may, một điều xui xẻo đã xảy đến. Dù chúng ta có sai lầm và lỡ gây ra hậu quả gì thì cũng chẳng còn cách nào khác là tìm cách giải quyết chúng, thay vì ngồi một chỗ và tự trách cứ bản thân.

“Cách để vượt qua sự lo âu về những điều không dễ chịu là đi xuyên qua nó”, Daniel Rutley - một nhà tâm lí trị liệu - đã nói như vậy.

Bởi thế, ngay lúc này, nếu bụng bạn đang sôi réo, thì chẳng còn việc gì quan trọng đáng làm hơn là ngay lập tức đi nấu một bữa cơm. Giải quyết cái bụng đói trước đã, dù sao thiên thạch cũng chưa lao vào Trái Đất lúc này.

Con đường vẫn âm thầm. Níu những quen thuộc. Xoa dịu vết đau. Trong cô độc.

Những con đường

Gồng mình

Đi qua đêm

Đi qua ngày

Triền miên dọc dài những vết thương không bao giờ lành

Con đường ôm những cơn mưa. Lạnh căm. Ảnh: Pinterest.

Những vòng xe đêm đâm thẳng vào tim

Rỉ máu

Đau đớn

Bước chân đơn côi

Của người khách phương xa

Tiếng rao đêm

Heo hút

Như tiếng ai oán

Trong cơn mưa mùa đông buốt tái

Gom góp thành bản nhạc đêm

Với những dấu lặng ngân dài

Tấu lên nửa chừng đã chết lịm vì những vết xước của đêm

Những cơn mưa

Trôi nổi

Tìm những vết thương chưa lành của những con đường

Trú ẩn

Đi đến tận cùng

Ngủ quên giữa những năm tháng phôi pha

Con đường ôm những cơn mưa

Lạnh căm

Bước chân đơn côi. Của người khách phương xa. Ảnh: Guu.

Những con đường cô độc

Co mình bám vào sự trần trụi của đêm để tìm hơi ấm

Rên rỉ

Mệt nhoài

Phố vắng

Phố đông

Con đường vẫn âm thầm

Níu những quen thuộc

Xoa dịu vết đau

Trong cô độc.

Trong nhân gian này, muốn khởi tạo một cuộc sống và duy trì nó, đều mệt mỏi, phải lặp đi lặp lại những việc được gọi là nhàm chán như thế, tựa như nấu cơm mỗi ngày.

Tôi từng khởi sự làm rất nhiều việc bằng niềm háo hức, hứng khởi như thế. Học một điều mới, bắt đầu một công việc nào đó mới… Không hiểu sao đến cuối cùng lại thành ra chán ngán, buông xuôi. Mọi sự đều dang dở, không ra hình hài gì.

Chỉ bằng niềm hứng khởi đầu tiên ấy, chắc chắn không thể nào tạo dựng được gì. Một hành vi mãi mãi chỉ là một hành vi đơn lẻ, không làm nên cuộc sống, không làm nên con người nếu nó không lặp lại và kết nối với những hành vi khác, dần dần chuyển hóa và thấm nhuần vào bên trong. Trở thành nội tại. Trở thành cốt lõi.

Càng làm càng phải đào sâu hơn vào bên trong mình – một điều đỏi hỏi sự nhẫn nại, sự dũng cảm vô cùng lớn. Ảnh: Pinterest.

Một ý tưởng sáng tạo cũng không thể biến thành một tác phẩm ngay khoảnh khắc lóe sáng đầu tiên. Một công trình muốn đắp xây không chỉ cần có sự dũng cảm và nhiệt huyết ban đầu.

Trong nhân gian này, muốn khởi tạo một cuộc sống và duy trì nó, đều mệt mỏi và phải lặp đi lặp lại những việc được gọi là nhàm chán như thế, tựa như nấu cơm mỗi ngày. Đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng.

Để duy trì, chính là tiếp tục lặp đi lặp lại từng việc nhỏ nhặt đến khi thành thục, đến khi thành một hình hài nào đó.

Rèn luyện một cách nghĩ, một lối cảm nhận cũng vậy. Nhưng tại sao dần dần ta lại cảm thấy chán nản với sự rèn luyện ấy?

Vốn lúc thường, chẳng nghĩ đến câu hỏi này. Chỉ đơn giản nghĩ là vì một chuyện cứ lặp đi lặp lại “thành một vòng luẩn quẩn” đơn điệu nên chán vậy thôi. Hoặc cảm thấy việc làm ấy quá nhỏ nhặt, chẳng mấy quan trọng. Hoặc là có những điều mới lạ hơn tìm đến...

Trải qua nhiều chuyện vui buồn, mới tự hỏi: Đã sống trên đời, có chuyện gì quan trọng hơn chuyện gì? Chuyện gì là nhỏ nhặt, chuyện gì là lớn lao? Đất đá để xây nên bốn bức tường quan trọng hay cột trụ gỗ quan trọng hơn? Là lá lợp mái hay là đất làm nền cần thiết?

Chẳng phải dù là gì cũng đều góp chung một chất liệu, một phần vào cuộc tạo tác nên tác-phẩm-đời-sống của mình hay sao?!

Để nói, thực ra ta cảm thấy nhàm chán không phải bởi sự lặp lại. Đó là bởi đã dần đánh mất đi nhiệt huyết ban đầu. Đánh mất đi nhiệt huyết ban đầu bởi huyễn tưởng rằng có những điều quan trọng hơn đang chờ đợi ta trong cuộc sống. Bởi càng làm càng phải đào sâu hơn vào bên trong mình - là một điều đỏi hỏi sự nhẫn nại, sự dũng cảm vô cùng lớn.

Tôi có một người bạn nghiên cứu tâm lý - trị liệu, anh luôn khuyến khích mọi người quanh mình viết. Ban đầu, với tư cách một người đã từng sáng tác hư cấu, tôi không tin lắm vào chuyện ai cũng có thể viết.

Dần dần, tôi phát hiện ra, chuyện mà những người viết nghiệp dư làm được không phải bản thân việc viết. Chuyện họ làm đó chính là kiên nhẫn đối diện với bản thân mỗi ngày. Viết ra thành câu những suy nghĩ (dù là nhỏ bé, tạp nhạp nhất) bên trong mình, ghi lại những cảm xúc (dù là tiêu cực nhất) của mình…

Những thói quen tạo thành lối sống của bản thân. Đó là một sự luyện rèn. Ảnh: Pinterest.

Thông qua đó, giải phóng bản thân khỏi những nỗi trầm uất, khổ đau, thoát khỏi con người tự ti ẩn sâu bên trong, dũng cảm đối diện với phần yếu đuối, hèn nhát nhất, vượt qua nó và dần dần gây dựng một bản thân mạnh mẽ mà mình mong muốn.

Người bạn họa sĩ của tôi bảo rằng, cũng như tôi có lúc chán viết, cô cũng rất nhiều khi chán vẽ. Đó là sự biếng nhác không chỉ về sinh lý, về thể chất thường trực trong mỗi chúng ta. Đó còn là nỗi sợ hãi mỗi lần phải đối diện với chính mình.

Thế nên, dừng một ngày không phải là nghỉ ngơi mà là thỏa hiệp. Mỗi lần thỏa hiệp là thêm một lần thoái chí, đầu hàng. Rút cục nếu cứ thế, cuộc đời chúng ta sẽ chỉ là một ngôi nhà dang dở, chẳng bao giờ thành hình hài gì. Bức tranh đời sống của ta mãi mãi là những sắc màu hỗn độn, những hình khối lộn xộn...

Với con người mà nói, ấy là một việc khó khăn khi phải trực diện tra vấn bản thân và duy trì bản thân trong một nhịp điệu nhất định. Khi ấy, không còn chỉ là chuyện của nhiệt huyết nữa.

Đó là bắt đầu của kỷ luật. Kỷ luật đi cùng sự nhẫn nại tạo ra thói quen. Những thói quen tạo thành lối sống của bản thân. Đó là một sự luyện rèn.

Sự mãn nguyện và hạnh phúc đến khi dù thế nào chúng ta cũng nhẫn nại và tận lực, nhiệt huyết với từng việc làm nhỏ bé trong đời. Đó là sống với một nghi thức của đời sống, là duy trì điểm cân bằng mong manh để tồn tại giữa đất trời.

Trẻ con tuổi nào cũng cần có bạn. Dù chỉ để... bò tới và cắn nhau một phát bằng dấu răng chưa kịp mọc đủ!

Sáng cuối tuần, con trai tôi mượn mẹ điện thoại để nhắn tin với bạn học. Chẳng biết "các anh" trò chuyện với nhau thế nào, mà con thông báo cùng mẹ: Xế chiều có vài đứa bạn con tới nhà mình chơi đó nha! Tôi nửa tin nửa ngờ, nhưng vẫn gật đầu. Kệ, lâu lâu cũng nên cho con gặp gỡ bạn bè cho khuây khỏa chút. Miễn sao tụi nhóc biết giữ khoảng cách an toàn mùa dịch là được rồi.

Thằng bé từ trưa đã tắm gội thay đồ chuẩn bị. Ngong ngóng ra vào. Xếp dọn bàn học cho ngay ngắn. Lại còn hỏi mẹ xem trong bếp còn bánh kẹo gì không. Tôi cũng vui lây với niềm háo hức của con.

Thế nhưng tận chiều muộn vẫn không có ai tới cả. Có thể do cha mẹ các em cũng ngại làm phiền gia đình người khác. Thời điểm đang nhạy cảm mà. Hoặc bận bịu không đưa đón được. Có khi, trẻ con thôi, chúng mải chơi mải ngủ nên quên mất là chiều nay có một cuộc hẹn...

Tôi dỗ dành cậu nhóc mười một tuổi đang tiu nghỉu rằng, không sao đừng buồn, mai mốt đi học lại rồi tha hồ nói chuyện. Bây giờ vẫn có mẹ chơi với con đây. Mình đánh cờ nhé? Ai dè con trai tôi buông một câu bất ngờ:

- Nhà mình tự chơi với nhau hoài, chán lắm mẹ!

Tôi chợt nhớ hôm trước, khi chở con về ngang qua một ngã ba, tự dưng con nói muốn rẽ ngược về phía bên kia. Để con ghé nhà bạn Trí chơi chút, chiều về. Biết là con chỉ nói đùa thôi, mà sao vẫn thấy rưng rưng. Người lớn chúng ta đừng bao giờ tưởng chỉ cần cho con mình ăn uống ngon lành đầy đủ, thêm ôm ấp trò chuyện với chúng là được.

Trẻ con tuổi nào cũng cần có bạn. Dù chỉ để... bò tới và cắn nhau một phát bằng dấu răng chưa kịp mọc đủ!

Nên có hôm tôi đi làm về, thấy con mình túm tụm ngồi giữa ba bốn đứa nhóc chung hẻm thành một vòng tròn, tất cả lũ trẻ đều đeo khẩu trang và đang vui vẻ chơi trò gì đó. Tôi có chút lo âu nhưng cũng chỉ biết lấy ra chai nước sát khuẩn, nhắc bọn nhóc thường xuyên rửa tay, chứ không đành kêu... giải tán.

Tôi sẵn tay bấm kể câu chuyện "trẻ con bể sô hẹn bạn" với cô em họ ở xa. Những ngày này, chỉ có thể hỏi han quan tâm nhau bằng... ngón tay, tức là trên cái điện thoại thông minh nhiều biểu tượng cảm xúc. Em đọc xong thì "thả tim" rồi bảo "Thương nhỉ. Trẻ con. Biết đâu lát nữa tới".

Như an ủi, đồng cảm với đứa cháu đang khao khát được gặp lại bạn học. Hay vì em cũng có hai cô con gái, đứa lớn còn ở độ tuổi mầm non. Thế nhưng cô gái nhỏ ấy vẫn nhớ cô nhớ bạn. Đêm còn mơ đi học ấy chứ. Nhắc bạn này bạn kia, nói mớ. Thương lắm...

Bạn có nghe con bạn thổ lộ một câu đứt ruột chưa, rằng: Con muốn đi học lại rồi, không thích ngủ nướng nữa đâu!

Cứ suy từ bụng chúng ta ra mà xem. Người lớn đã mấy tuần liền không tụ tập cà phê, chẳng cơm trưa, ngay cả những việc điệu đà của cánh đàn bà như chăm sóc da, làm móng tay, tóc tai này nọ cũng cắt hết. Mọi thứ chỉ xoay quanh các nhu cầu căn bản nhất. Chúng ta bứt rứt nhớ mấy ly nước cầu kỳ thơm hương ở quán xá, nhớ cái không khí ồn ã tấp nập, nhớ những cuộc hẹn da diết.

Giờ tới một chỗ đèm đẹp để ngồi, ngắm nghía ngẫm ngợi bâng quơ cũng không kiếm ra. Nên đành xong việc thì mau chóng quay về nhà, nấu nướng rồi chơi với con.

Nghe chúng thổ lộ về nỗi "thèm" bạn bè mà nao hết cả lòng...