Niềm vui ấy nằm trong lòng chúng ta, tự bản thân ta cảm nhận trong mắt nhìn, trong tai nghe, trong da thịt, trong hơi thở khi hòa điệu với đời sống.
Ngày hôm nay, tôi thức dậy như mọi ngày, làm những việc như hàng ngày. Mọi thứ không có gì mới mẻ hay đổi thay.

Tôi chỉ muốn cười vậy thôi, không bởi vì sao. Ảnh: Instagram.

Tôi bước ra khỏi nhà, khóa cổng, băng qua ngã tư nhỏ và đến giữa khoảng sân rộng của khu chung cư cao tầng.

Gió như mọi ngày, thổi lật tóc bay vạt sang một bên.

Đưa tay vuốt lại đám tóc xòa lên mắt.

Người phụ nữ ấy ngồi ở góc sảnh tòa nhà nghỉ ngơi sau khi thể dục sáng.

Cặp vợ chồng già ấy đi bộ bên cạnh nhau. Như mọi khi, ngước lên nhìn trời.

Tôi mỉm cười với mình, hay là với trời xanh, với gió, với những người có thể không nhìn thấy nụ cười của tôi.

Hôm nay, một niềm vui len vào tôi, hoặc đã ở sẵn trong tôi. Tôi chẳng biết mình mỉm cười vì điều gì. Chỉ rất muốn mỉm cười, thế thôi.

Tôi đến sở làm và bắt đầu một ngày như mọi ngày.

Gặp gỡ vẫn những gương mặt ấy.

Bề mặt của cuộc sống gần như không đổi thay.

Chẳng vì điều đặc biệt nào, trong lúc đối diện với màn hình máy tính, tôi mỉm cười lơ đễnh, bỗng đưa tay chống cằm như thiếu nữ mơ mộng tuổi hai mươi. Khoảnh khắc đó ngắn ngủi, nhưng không luyến tiếc.

Tôi hòa vào nhịp điệu vừa lặng lẽ vừa cấp tập của công việc. Cảm thấy mọi người, mọi thứ đang hòa hợp với nhau rất nhịp nhàng, từng lời nói, cử chỉ, tiếng cười, lẫn tiếng gõ nhịp bàn phím và tiếng lòng tôi.

Ngày hôm ấy, nụ cười - không phải bởi điều gì - thường trực trên môi tôi, ngay cả khi tôi không cười thành tiếng hay mỉm cười.

Tôi chỉ muốn cười vậy thôi, không bởi vì sao.

Về đến khu chung cư cao tầng gần nhà, trời mịt tối. Một lần nữa ngước mắt nhìn lên, một đàn chim trắng giăng hình mũi tên bay qua nóc tòa nhà, ngang qua hàng cây, đẹp như một nụ cười.

Tôi mỉm cười, không bởi điều gì cụ thể. Đàn chim đã bay xa.

Lòng tôi cứ muốn mỉm cười vậy.

Có người bạn thường hỏi tôi “Hôm nay có gì vui không?” Tôi thường trả lời theo lối xã giao, “Bình thường như mọi ngày. Không có gì đặc biệt”.

Thực ra, tôi muốn nói: Chỉ cần giây phút này được an nhiên tự tại thì mỗi ngày đều là một ngày vui.

Tôi vui bởi từ tận sâu thẳm trong tâm hồn, thanh thản. Ảnh: Pinterest.

Ngày vui không bởi một sự kiện nào. Dựa vào sự kiện, hóa ra phần lớn cuộc đời chúng ta đều buồn rầu, nhàm chán biết bao. Sự kiện là thứ lướt qua, nhịp sống mới là vĩnh cửu.

Ngày vui không phải bởi nhịp điệu bề mặt của đời sống rộn ràng. Dựa vào điều đó, thấy mỗi ngày đều chỉ là những lối đi mòn mỏi. Ngã tư ấy. Con đường ấy. Công việc ấy. Con người ấy. Có mấy ngày mà chúng ta thoát được khỏi nhịp điệu quen thuộc? Sống chỉ trông chờ vào những chuyến đi xa và du lịch hay sao?!

Ngày vui không bởi có ai đó đem đến niềm vui cho mình. Va chạm với nhau phần nhiều là thương tổn, rạn vỡ, thậm chí khổ đau, tuyệt vọng… Có lẽ đừng nên trông chờ ai đó mang món quà niềm vui đến bấm chuông giao tận cửa, lòng sẽ nhẹ nhõm hơn.

Khi ta tập trung vào giây khắc hiện tại, gạt bỏ đi tất cả những lệ thuộc vào sự kiện, nhịp điệu, con người ở bề mặt, ta sẽ thấy mỗi ngày đều là những mới mẻ. Niềm vui ấy nằm trong lòng chúng ta, tự bản thân ta cảm nhận trong mắt nhìn, trong tai nghe, trong da thịt, trong hơi thở khi hòa điệu với đời sống.

Mỗi ngày vì thế đều muốn nói và có thể nói “Ngày hôm nay tôi vui không phải vì sự kiện gì chợt đến trong cuộc sống. Tôi vui bởi từ tận sâu thẳm trong tâm hồn, thanh thản”.

Đó là niềm vui thuần khiết của hiện tại này, và của tôi khoảnh khắc này.

Hạnh phúc không chỉ là sự nối tiếp những niềm vui, dù nó có thể bao gồm cả niềm vui.

Câu chuyện về hạnh phúc dường như muôn thuở. Có lẽ, đó là từ được nhắc đến trên môi chúng ta rất nhiều trong đời.

Tất cả điều chúng ta nói với nhau từ đầu đến giờ rút cùng cũng không nằm ngoài chuyện đó: Làm sao để sống hạnh phúc, mãn nguyện?

Lựa chọn hạnh phúc cho chính mình, là điều tuyệt vời.

Tôi từng rất nghi ngại khi phải nói đến hai chữ này: Hạnh phúc. Đó thực sự là gì?

Thường bắt gặp những hình ảnh khoa trương về một công việc như ý, một gia đình như mơ, một cuộc sống lấp lánh sắc màu với đầy những cuộc hò hẹn, mua sắm, gặp gỡ, nghỉ ngơi, tận hưởng. Tự gọi đó là “hạnh phúc”.

Đối nghịch lại, thấy không ít tiếng than bất hạnh, kém may mắn vì không được sống một cuộc đời như vậy.

Cũng có không ít lời than phiền rằng tại sao sống một cuộc sống đủ đầy lại không cảm thấy hạnh phúc, mãn nguyện?! Luôn cảm thấy đời sống bất toàn mà không hiểu vì đâu.

Hóa ra, cũng giống như những xúc cảm khác, hạnh phúc là cảm nhận. Nó đến từ bên trong và thuộc về chúng ta. Thế thì mọi hào nhoáng khoa trương bên ngoài chỉ là cái vỏ của hạnh phúc mà thôi.

Hạnh phúc theo đó không phải là vật chất hữu hình để “đạt đến”. Lấy được một tấm chồng như ý muốn không có nghĩa được cộp dấu “hạnh phúc” cả đời. Tìm được công việc lương cao hay kiếm nhiều của cải vật chất không đảm bảo cho chúng ta cảm thấy mãn nguyện với đời mình.

Hạnh phúc - đó là điều đi kèm những trải nghiệm trong cuộc sống. Bên người chồng người vợ ấy, chúng ta đã đối đãi với nhau ra sao? Cùng người bạn ấy, chúng ta đã cư xử thế nào?

Hạnh phúc là mở lòng và đón nhận. Hạnh phúc là thấu hiểu và từ bi. Ảnh: Guu.

Với cuộc đời của mình, chúng ta đã làm gì để tạo tác hay chỉ lười biếng mong cầu những vận may? Điều chúng ta làm, hành động của chúng ta sẽ quyết định hạnh phúc của chúng ta, cho chúng ta biết hạnh phúc hay bất hạnh.

Hạnh phúc cũng không chỉ là sự nối tiếp những niềm vui, dù hạnh phúc có thể bao gồm cả niềm vui. Không có ai sống trong “hội hè miên man”, không có ai ăn tiệc cả ngày, không có ai cười vui cả đời.

Chúng ta tưởng chúng ta vui vẻ, hạnh phúc khi được thỏa mãn mình bằng những thứ bên ngoài. Nhưng niềm hạnh phúc của chúng ta thực ra lại là cách cảm nhận của chúng ta với tất thảy cuộc sống này, kể cả với nỗi buồn niềm đau, với thương tổn và hoàn cảnh éo le.

Chúng ta có thể chọn lối sống tích cực, nhưng để hạnh phúc thì phải mở lòng ra với nó. Hạnh phúc là mở lòng và đón nhận. Hạnh phúc là thấu hiểu và từ bi.

Dù là vui vẻ hay khổ đau, may mắn hay bất hạnh - cũng là một cuộc gặp gỡ trong khoảnh khắc hữu tình.

Vẫn thường nghe: “Nước chảy hoa trôi”.

Nguyên ý: Nói đến cảnh xuân tàn hoa lụi; sau là mượn để nói về sự tàn lụi của đời người, sự hữu hạn của vạn vật trên thế gian này; ngụ tình thương xót bi ai.

Có một vị thiền sư đã lí giải câu này như sau: “Cánh hoa rụng xuống mặt nước, trôi theo dòng chảy. Hoa không định trước mình sẽ rơi xuống đâu. Nước miệt mài chảy không biết mình sẽ đưa cánh hoa về đâu. Cứ như vậy mà tình cờ gặp gỡ. Nhờ đó mà tạo nên phong cảnh hữu tình.”

Dù là vui vẻ hay khổ đau, may mắn hay bất hạnh - cũng là một cuộc gặp gỡ trong khoảnh khắc hữu tình. Ảnh: Guu.

Chỉ cần có thể nhìn bằng con mắt khác đi, mọi chuyện đều có thể khác đi rồi. Nhẹ nhàng tiếp nhận một chuyện bi thương, chuyện bi thương đã mang một ý nghĩa khác, dù bản thân nó vẫn là như vậy.

Theo tập tục của chúng ta, khi đám tang thì con cái trong nhà phải khóc thật lớn tiếng và kèn trống hát những lời bi ai. Chúng ta cứ tưởng rằng trên đời không có cách tiễn đưa cái chết nào khác!

Nhưng ở đâu đó trên thế giới, vẫn có những ngôi làng tiễn đưa cái chết của người già bằng những giai điệu vui tươi, bước nhảy rộn ràng. Họ vui mừng vì sự vận hành của tự nhiên, của đất trời.

Bản thân ta hiện hữu trên nhân gian đã là một mối duyên. Đó là cuộc gặp gỡ diệu kì giữa trời, đất và người. Đó là một cuộc tao ngộ tương phùng, nói dài lâu thì cũng dài lâu, nói ngắn ngủi thì là ngắn ngủi. Nếu có thể sống sao cho khoảnh khắc trở về với cội nguồn nguyên thủy trời đất có thể mỉm cười - ấy coi như là trọn vẹn.

Một đời người cũng là một khoảnh khắc hữu tình - trong cuộc tương phùng với trời đất này.

Chúng ta với mẹ cha cũng là một cuộc tương phùng.

Dù là vui vẻ hay khổ đau, may mắn hay bất hạnh - cũng là một cuộc gặp gỡ trong khoảnh khắc hữu tình.

Nếu cuộc gặp gỡ của chúng ta với đất trời đã ngắn ngủi, thì cuộc gặp gỡ với những đấng sinh thành lại càng ngắn ngủi hơn. Dầu họ đã mang đến cho ta điều gì, đó cũng là điều chúng ta có thể thản nhiên đón nhận. Bởi chúng ta không tự tạo tác nên cha mẹ mình, vậy tại sao chúng ta phải mặc cảm, tự trách mình vì những gì thuộc về họ?

Đã tương tác, gặp gỡ ắt hẳn trăm mối tương liên, điều gì cũng có thể đến. Không tránh khỏi sầu ai. Ảnh: Cuasohanhphuc.

Còn nếu chúng ta yếu đuối và thấy bản thân mình nhỏ bé, chúng ta tự ti về mình và sự tồn tại của mình - thì đó là phần chúng ta phải chịu trách nhiệm. Bởi vì, đó là cái duy nhất chúng ta có quyền thay đổi, tạo lập.

Nương theo lý lẽ của người đời để đau khổ, để biện hộ cho việc bản thân không thể vượt thoát khỏi hoàn cảnh, không thể sống theo sự nhìn nhận của bản thân - chẳng hóa ra phó mặc mình cho họ hay sao?!

Với chuyện tình cảm kia, đến được với nhau là viên mãn. Không thể ở bên nhau, vậy thì sự gặp gỡ vừa qua cũng không thể coi như không-có.

Đó mới chính là những khoảnh khắc đẹp đẽ nhất lưu dấu trong ta. Dù rằng ngắn ngủi nhưng nhiều niềm thương yêu. Dù rằng chẳng thể vĩnh viễn nhưng ý nghĩa dài lâu.

Nếu có thể vì đoạn tình ấy mà lớn lên, mà thấu tỏ nhiều điều, chẳng hơn miễn cưỡng bên nhau mà chuốc thêm đau khổ muộn phiền hay sao?!

Để nói, mỗi cuộc gặp gỡ trong nhân gian này đều đáng quý ở hiện tại. Không phải gặp rồi để sau này thành ký ức tươi đẹp, cất trong album ảnh thi thoảng đem ra ngắm nhìn, post lên mạng xã hội để sang năm nhắc nhau chia sẻ lại, cũng không phải để cuối đời ngồi nhâm nhi, không phải liều thuốc giảm đau mỗi khi vết thương hé miệng, cũng chẳng phải thứ để mỉm cười chua xót.

Không phải để nói, hữu tình thì chẳng bi ai. Đã là hữu tình thì trăm sự cũng là vạn tình. Có gặp có sự, có sự có tình. Tình đẹp tình đau. Tình sầu tình khổ… Đã tương tác, gặp gỡ ắt hẳn trăm mối tương liên, điều gì cũng có thể đến. Không tránh khỏi sầu ai.

Có thể như vị thiền sư kia, nhìn chuyện thế sự nhân gian hữu hạn hay lụi tàn cũng như một phong cảnh hữu tình, lòng sẽ nhẹ nhõm để tìm cách sống của bản thân.

Hiểu ra rằng, tiễn đưa cái chết có thể bằng tiếng khóc, nhưng không-nhất-định phải bằng tiếng khóc.

Nếu vào khoảnh khắc của sự gặp gỡ tương phùng, có thể hết mình coi trọng, có thể dồn tâm huyết, có thể ân cần đối đãi, có thể trải lòng thành thực… thì chuyện quá khứ hay tương lai không còn làm ta muộn phiền.

Hết lần này, lần khác, người đôi lúc quan tâm. Rồi chỉ trong tích tắc, đã hút xa ngoài tầm!

Em mong người đừng đến

Cười với em dịu dàng

Nhìn em bằng trìu mến

Để lòng em xốn xang

***

Nhưng rồi người đi vội

Như mưa đổ cái ào

Em còn đang bối rối

Chẳng kịp nói câu nào

Thôi mình dừng đuổi bắt, chân cũng biết rã rời. Ảnh: Mê Tâm.

Ủa! Vậy là gì nhỉ?

Rốt cuộc người yêu không?

Mà mặc em nhàu nhĩ

Người lại đi... lòng vòng!

***

Hết lần này, lần khác

Người đôi lúc quan tâm

Rồi chỉ trong tích tắc

Đã hút xa ngoài tầm!

***

Thôi mình dừng đuổi bắt

Chân cũng biết rã rời

Huống gì hai con mắt

Ngóng điều mãi xa vời!

Tình yêu đôi khi vậy, mập mờ đến khó tin. Ảnh: Tumblr.

Tình yêu đôi khi vậy

Mập mờ đến khó tin

Tim vừa rung động lại

Đã tan vỡ thình lình

***

Em hỏi lại lần nữa

Rốt cuộc người yêu không?

Không, em về... khép cửa

Dẫu nước mắt lưng tròng...

Vừa sang tháng âm, bà tôi đã ngóng rét nàng Bân như thể đợi bước chân người nơi xa trở về. Liệu lòng người mong thêm ngày lạnh giá, hay chờ ngày nắng ấm rất gần?

Mấy hôm nay, trời ủ dột như người đương khỏe mạnh bỗng dưng phải cảm. Cứ ngước mắt nhìn ra ngoài cửa sổ là thấy mây xám xịt, nắng biến đi đâu mất. Gần cả tháng phải giam mình ở nhà, trong người cũng vì thế mà tích sẵn những nóng nảy, buồn bực vô cớ. Chẳng biết làm gì để hết ngày dài, đành hít một hơi thật sâu, để tâm trí bồng bềnh trôi về quá khứ.

Tôi nhớ, mỗi độ cuối tháng ba âm, bà ngoại lại lẩm nhẩm tự hỏi không biết bao giờ trời mới trở rét. Trời trở gió có mấy hôm, mà sao bà lịch kịch lo đủ thứ. Nào phơi áo, hong chăn, rồi đem nắm hạt rau ra treo ở đầu hè cho khỏi mốc. Nhìn bà tất bật chẳng khác nào hồi chớm đông, hết lo cho mấy chum đỗ để dành ăn Tết, lại nhớ đến vài cân nếp tháng mười, không biết đã khô nỏ hay chưa?

Thế rồi, trời cũng trở rét. Suốt một ngày, mưa cứ lâm thâm, rả rích, đến chiều thì rét thật. Gió lạnh kèm theo hơi nước khiến người ta thấy buốt tận chân tóc. Người lớn đi làm về sớm, trẻ con cũng chỉ biết rủ rú ở nhà, lạnh thế này thì còn chỗ nào mà chơi với bời.

Trời lạnh, ai ở Hà Nội có nhớ cá kho Hàng Bè. Ảnh: Báo Thanh Niên.

Đến bữa cơm, cả nhà ngồi quây quần quanh nồi cá đồng kho với khế chua, thêm bát canh tép nấu với mồng tơi cùng với mấy quả cà pháo vừa ngấu tới, mà ai cũng thấy ngon. Mấy con cá đồng, tuy hơi nhiều xương, nhưng bù lại được cái lúc nào cũng tươi rói, thịt lại ngọt. Kho cùng mấy quả khế chua, mùi tanh chẳng còn một gợn, ăn đưa cơm vô cùng. Cá kho là món có thể ăn quanh năm, mùa nào cũng có, nhưng ăn cá kho ngon nhất vẫn là vào mùa đông.

Rong ruổi ở ngoài đường cả ngày: bụng đói, người run lên cầm cập mà được bát cơm với cá kho cùng tô canh nóng thì còn gì bằng. Nếu được nồi cá “húi”, vùi kỹ trong bếp rơm chừng nửa ngày, nhừ đến độ tan cả xương, nhưng thịt cá vẫn ngọt thì ngon hết sảy. Nếu không, chỉ cần con cá chép cỡ vừa, kho cùng với bát nước chè xanh và vài lát nghệ, nêm cho vừa mắm muối cũng ngon lắm rồi.

Đêm rét nàng Bân, được vùi mình trong chăn ấm, ngủ một giấc thật ngon, bù lại những trằn trọc của mấy ngày dở dở, ương ương “chưa nắng đã oi” của tháng ba nhiều nghịch ngạo thì hay biết mấy. Cái chăn con công cả nhà đắp đã bốn năm mùa, mấy ngày nay được hong dưới nắng. Mùi thơm của nắng non như thấm vào từng sợi vải, làm chị em tôi cứ hít hà mãi. Cảm giác thật thích thú, y như được đắp chăn mới vậy.

Khoai nướng và ngô nướng cũng là món khoái khẩu của mùa đông. Ảnh: My tour.

Rét có mấy ngày, hai chị em tranh thủ ăn hết những món khoái khẩu của mùa đông. Hết cá kho, lại đến khoai lang và ngô nướng. Làm sao quên được cái háo hức khi cời củ khoai đã vùi cả buổi trong bếp củi. Chưa bóc hết lớp vỏ lấm lem đầy muội than, đã thấy mùi thơm ngào ngạt dâng lên khắp hai cánh mũi. Khoai luộc chỉ hấp dẫn người ta ở cái bở tơi, nhưng khoai nướng còn hấp dẫn ở mùi thơm bùi bùi của khói bếp.

Những ngày trời trở rét, kiểu gì mấy chị em tôi cũng rủ nhau nướng ngô. Từ hôm trước, mấy đứa cháu đã lẽo đẽo theo sau chân ông như gà con theo mẹ. Ai cũng năn nỉ ông vót cho một que tre thật dài, mà đầu lại phải nhọn. Hôm sau, vừa mới xin được mấy bắp ngô nếp, chúng tôi hăm hở xiên chúng vào que tre và cho ngô lên bếp nướng.

Huyên thuyên cả buổi, hết bao nhiêu là chuyện, mấy bắp ngô cũng kịp chín tới. Có lúc, mải chuyện quá, mấy chị em tôi làm ngô bị quá lửa, cháy đen một mảng. Hình như cũng vì thế mà bắp ngô ấy thơm hơn thì phải. Ăn ngô nướng, không thể gặm ào ào như ngô luộc được, phải ngồi nhẩn nha, tẽ từng hạt ra ăn mới ngon. Ngày gió rét, bàn tay lạnh ngắt mà được cầm bắp ngô hay củ khoai nóng hổi thì còn gì bằng. Những ấm áp phải chăng luôn đến từ điều nhỏ nhặt.

Nhìn lên nền trời xanh ngắt, ta còn tiếc nhớ mùa cũ? Ảnh: Sao star.

Thuở bé, tôi thắc mắc không hiểu tại sao bà luôn mong rét nàng Bân. Sau này, lớn lên tôi mới hiểu. Đợt rét ấy như một dấu mốc, nhắc nhở người ta rằng đã hết mùa đông. Bà chỉ mong mùa đông chóng qua để những mùa mới lại được sinh sôi. Từ đó, người nông dân bắt đầu gieo hạt, trồng cấy, rồi lam lũ một nắng hai sương để thu về những ngọt bùi, thơm thảo.

Hơn trăm ngày sống trong giá lạnh, chắc hẳn con người ta cũng nhiều luyến lưu. Cái rét nàng Bân như một món quà để ai đó chia tay mùa cũ, tạm rời xa những nhung nhớ đầy ấm áp. Rét nàng Bân năm nay, tôi mơ được về bên căn nhà nhỏ, ôm bà ngủ say trong tấm chăn còn thơm mùi nắng.

Trong mâm cơm ngày hè, bao nhiêu thương nhớ dồn cả vào bát canh rau. Chỉ cần thấy lá rau xanh mướt, nổi bồng bềnh trên bát sứ trắng, bao nhiêu oi nồng bỗng tan biến hết.

Già nửa tháng tư âm, nắng bắt đầu gắt. Mấy đám rêu hôm nào còn xanh mượt ở góc hiên cũng vì thế mà chết dần, chết mòn. Chỉ cần chạy mấy vòng quanh sân, gương mặt trắng hồng của bọn trẻ con đã đỏ gay đỏ gắt, y như mặt trời lúc chiều muộn. Dưới cái nắng như nung, mải tay cày tay cuốc, người lớn chỉ biết chép miệng cười trừ. Dù muốn hay không, mùa hè cũng đang chờn vờn trên đỉnh đầu.

Nắng lên, nhà cửa vườn tược như được đón một luồng sinh khí mới. Cái mùi ẩm mốc lưu cữu suốt mấy tháng trời ở khắp các xó xỉnh, gầm chạn bị “đuổi” đi đâu hết. Quần áo vương mùi thơm của nắng mới, khiến người ta cứ muốn hít hà mãi không thôi.

Nắng lên, người ta đâm ra sợ thịt cá và những thứ mỡ màng. Nồi canh rau bỗng chốc được đôn lên hàng “cao lương mỹ vị”. Ngày tháng năm nóng như đổ lửa, làm sao quên được bát canh cua với rau đay, mồng tơi cùng trái mướp hương thơm dìu dịu, đầy thanh cảnh. Mấy con cua đồng vàng ươm, béo căng cả yếm, càng chắc như gọng kìm, là niềm thương nỗi nhớ của người dân quê suốt cả mùa đông lạnh giá.

Canh cua là món ngon dân dã ngày hè. Ảnh: Soul Bến Thành

Giữa tháng chạp rét căm căm, nhìn giàn mồng tơi héo hắt ngả vàng, người lại mơ đến mùa hè để được húp một bát canh cua, với rau đay, mồng tơi trơn tuồn tuột. Cua vừa bắt ngoài đồng, được rửa sạch, gỡ yếm rồi tách làm đôi. Bên trong lớp vỏ thô kệnh là gạch cua vàng ươm, như hạt ngô vừa vào độ mẩy.

Cả buổi trưa bà ngồi giã kì cạch, rồi lấy que tăm, gẩy từng tí gạch, mới được nồi canh cua cho cả nhà. Nấu canh cua cũng kì công ra phết, chứ không thể à uôm như luộc vội mớ rau. Trước khi giã cua, phải cho vào cối vài hạt muối. Muốn gạch cua đông thành mảng, phải canh lúc nước đang sôi lăn tăn thì hạ nhỏ lửa.

Khi ấy mà nóng ruột, chỉ muốn làm cho nhanh, để nồi nước sôi bồng lên, gạch cua sẽ vỡ hết cả, đâu còn ngon nữa. Gạch cua mềm xốp như váng đậu phụ, nên lúc cho rau vào nồi cũng phải để ý mới được. Phải lấy muôi, khẽ gạt đám gạch cua sang một bên, sau đó mới nhẹ nhàng cho rau vào một góc.

Đợi nồi canh sôi lại thì bắc xuống. Lúc múc canh vào bát, cũng phải múc rau ra trước, sau đó nhẹ nhàng đặt gạch cua lên trên, như thế trông mới ngon mắt.

Nhắc đến mâm cơm những buổi trưa tháng năm, làm sao quên được món rau muống xào tỏi. Ảnh: VTC news.

Màu vàng nâu của gạch cua, tiếp đến là sắc xanh mướt của rau đay, mồng tơi, điểm xuyết thêm vài miếng mướp thái mỏng, có mấy cái hạt trắng trắng, xinh xinh; nổi bồng bềnh trong bát tô trắng. Chúng hài hòa chẳng kém gì một bức tranh thủy mặc biết nhấn nhá, đậm nhạt đúng lúc, đúng chỗ.

Nhắc đến canh cua thì làm mà quên được bát cà muối. Canh cua với cà, hai thứ ấy sao mà hợp nhau đến thế. Y như thịt đông với dưa hành của tháng giêng, như hồng với cốm của tháng tám, như gạo mới và chim ngói của tháng mười. Ăn canh cua mà thiếu mất quả cà muối vừa đúng độ, chua chua mằn mặn, thì người ta cứ thấy trống vắng và nhạt nhẽo làm sao.

Quả cà pháo trắng trẻo, tròn trĩnh như chiếc bánh trôi được cắt hết cuống, phơi cho hơi héo rồi mới đem muối. Muối cà pháo, ngoài muối và đường, phải có vài lát riềng thái mỏng, thêm mấy tép tỏi hay quả ớt nữa thì càng ngon. Có như vậy vại cà mới không bị hôi nước và đóng màng. Dẫu cà không còn lấy một quả, nước trong vại vẫn còn thơm, có thể lấy làm “mồi” cho vại cà mới.

Cà muối không chỉ hợp với canh cua. Dường như nó là thứ dễ tính, ăn cùng loại canh nào trong ngày hè cũng đều hợp cả. Từ rau muống luộc, canh rau khoai nấu với tép khô, cho đến canh rau tập tàng nấu vội với chút mắm muối... Cứ có quả cà pháo ăn kèm là ngon hơn hẳn.

Ngoài canh cua, hay rau muống luộc, mỗi độ hè sang, tôi lại nhớ bát canh cá đồng, nấu cùng rau chua me đất. Đầu hè, đám chua me đất đã lên như mạ. Có mấy hôm mà xanh um cả một góc vườn. Đến tháng năm, chúng đã vội nở hoa tím ngắt. Cái vị chua mà không gắt của loài cây hoang dại và hiền lành ấy, đã theo tôi và chúng bạn suốt cả tuổi thơ.

Hôm nào kiếm được mớ cá đồng lụn vụn, kiểu gì bà tôi cũng nấu canh với nắm chua me đất hái vội trong vườn. Cá đồng sau khi được rán cho vàng hai mặt thì đổ nước cho ngập lưng nồi, nêm thêm chút mắm muối. Đợi canh sôi lại, rồi thả nắm chua me đất thái rối vào. Đơn giản vậy thôi mà có bát canh chua thơm thảo hương đồng gió nội.

Câu chuyện ngày hạ còn có sắc tím dịu dàng của hoa chua me đất. Ảnh: Internet.

Những hôm không kiếm được quả khế, hay quả xoài xanh nào để ăn, chúng tôi toàn đi hái chua me về chấm muối ăn cho đỡ nhạt mồm. Những bông hoa tím hồng, xinh xẻo và mong manh có thể kết thành nhẫn, hoặc vòng hoa để đội đầu. Để rồi cái màu tím mộng mơ còn chập chờn theo vào giấc ngủ.

Đã bao lâu rồi, tôi đuổi theo phồn hoa nơi phố thị, mải miết với khói bụi và kẹt xe. Để rồi khi chỉ còn một mình trong căn phòng trống, cứ thế nhớ quay nhớ quắt hương vị quê nhà.

Đến nhà hàng, người ta vẫn có thể tìm được bát canh cua đồng cùng dăm quả cà pháo. Nhưng sao tìm được bát canh cá nấu cùng lá chua me đất? Ruộng đồng giờ đây đã biến thành nhà máy với những cột khói vô hồn. Mấy cây chua me đất của tôi liệu có tìm được nơi nào để nương náu.

Tôi bước một mình ra phố, đi nhặt những bông chò bỏ vào túi mình. Chò nâu hiền quá trong tay tôi. Những cánh chò mỏng mảnh đến nỗi hai tay cứ phải khép hờ mỗi khi cầm chúng.

Tôi với thành phố nhiệt đới này là những cuộc đến đi chóng vánh như một kẻ lạ bước vào một quán trọ. Thời gian quá ngắn ở nơi đây khiến tôi chỉ kịp quen cái quán cóc cũ kĩ, có cô chủ quán nhiều chuyện, có chiếc quạt máy quay xè xè suốt ngày.

Lúc đó cũng chỉ ước mình hóa thành những cánh chò bay mãi trên khoảng xanh ngời ấy. Ảnh: Duli.

Tôi chưa từng nghĩ có điều gì khiến tôi nhớ hơn cái nắng vàng ươm thơm mùi cafe ở xứ này. Ấy vậy mà bỗng chốc, tháng tư đến, nhẹ như một cái chớp mắt, mùa chò nâu đã vội vã về.

Buổi sáng tỉnh dậy, gió xôn xao. Đứng ở cái banlcon nhỏ xíu tầng 3 ấy mà nhìn ra góc phố này. Cây chò nâu thường ngày lặng lẽ khiến tôi chẳng hề để ý, bỗng nhiên sáng bừng lên bởi những cánh chò ngập ngừng bay.

Tôi đứng lặng thinh như chìm hẳn vào một miền cổ tích nào đó. Cái dáng hình thành phố nôn nao đến lạ lùng. Thành phố từng giây từng phút đẹp, đẹp và đẹp.

Bạn bảo, mùa chò nâu về rồi. Tôi nhìn chò nâu, chợt nhớ hình như ở Hà Nội ngọc lan cũng đang nở. Chò nâu có hai cánh thon dài y như ngọc lan xứ Bắc. Cánh ngọc lan thơm không xoay tròn khi rơi xuống nhưng cánh chò nâu trước khi chạm xuống đất, sẽ cùng với gió khiêu vũ trong một bản nhạc si mê tưởng chừng như bất tận.

Có người thích gọi mùa này là mùa sao bay, hay mùa chong chóng bay. Tôi vẫn đơn giản chỉ thích gọi mãi chò nâu bay. Chò nâu, cái tên lạ lùng, có lẽ chỉ ở cái xứ nắng suốt ngày đêm này mới có.

Bạn nhỏ của tôi háo hức kéo tay tôi qua hết phố này đến phố kia. Phố nào cũng đầy ắp những cánh chò bay. Bạn bảo, ngày xưa những chiều nghỉ học thích chạy trên phố, nhặt đầy chò nâu bỏ vào túi, rồi ngày mai đem đến lớp, chạy lên tầng cao nhất thả từng bông chò nâu xuống đất.

Những bông chò thi nhau bay lượn trong khoảng trời cao rộng. Lúc đó cũng chỉ ước mình hóa thành những cánh chò bay mãi trên khoảng xanh ngời ấy. Đó là hình ảnh đẹp nhất mà gái nhỏ mang theo khi lớn lên. Đếm tuổi mình theo mỗi mùa chò nâu về. Tuổi mình cũng vì thế mà hình như cứ mãi dịu dàng.

Có nhiều người vẫn nghĩ, tuổi học trò mộng mơ đi qua, rồi cũng bỏ quên những cánh chò nâu. Ai còn thời gian đợi mùa về. Ừ thì, có đôi khi không đợi, nhưng ngày ra phố, vẫn ngỡ ngàng nhận ra mùa về. Ngỡ ngàng nhớ. Ngỡ ngàng nuối tiếc mình ở cái thuở ấy.

Người lớn thường hay vô tình. Tôi ít khi tin vào điều đó.

Trong giây phút bước dưới những tán chò nâu, nhặt những bông chò nâu, tôi hoàn toàn không tin vào điều đó.

Bên ngoài dòng xe đang hiển nhiên băng đi kia, có nhiều ánh mắt chậm lại ngước lên nhìn những bông chò nâu chín trên cây. Cánh chò nâu chín rồi theo gió xoay xuống lòng xe. Êm ả thật. Hình như có nhiều người dừng xe lại, ngắm nhìn.

Tôi thích cái cảm giác đó. Thành phố chang chang nắng vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm.

Thành phố vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm. Ảnh: Duli.

Tháng 4 gió mênh mang, đem theo những cơn mưa đầu mùa về thành phố. Tôi bước một mình ra phố, đi nhặt những bông chò bỏ vào túi mình. Chò nâu hiền quá trong tay tôi. Những cánh chò mỏng mảnh đến nỗi hai tay cứ phái khép hờ mỗi khi cầm chúng.

Tôi không có kí ức với thành phố này. Tôi không có ký ức với những mùa chò nâu trước đó. Thế mà cái cảm giác nôn nao thương nhớ lại rất thật.

Dường như ngay cái tên chò nâu cũng tha thiết màu thời gian từ thuở xưa cũ.

Mùa về đấy. Thử ngừng lại một giây thôi trong cái vòng quay điều độ hàng ngày của mỗi chúng ta, ngước nhìn những bông chò bay trên bầu trời, như những ngôi sao lung linh. Thành phố nhiệt đời buồn này ở trên bầu trời ấy thật khác, bay lên hẳn những náo nhiệt, ồn ào, bụi bặm.

Chiều nay, tôi nhặt đầy một túi chò nâu to ngoài phố kia. Tôi đem về, trèo lên sân thượng nhà bạn nhỏ của tôi. Hai đứa nhẹ nhàng nhặt những bông chò nâu thả xuống. Cánh chò xoay vòng mải miết trong gió, biết đâu bao ánh mắt đang chiêm ngưỡng mình.

Nhớ nhé, mùa về rồi, chò nâu đang bay đầy ngoài phố.

Thành phố mang tên Bác vẫn có những ngày mềm như cỏ thơm.

Trong những ngày như thế, làm sao không yêu, làm sao nỡ dời thành phố mà đi?

Trẻ con tuổi nào cũng cần có bạn. Dù chỉ để... bò tới và cắn nhau một phát bằng dấu răng chưa kịp mọc đủ!

Sáng cuối tuần, con trai tôi mượn mẹ điện thoại để nhắn tin với bạn học. Chẳng biết "các anh" trò chuyện với nhau thế nào, mà con thông báo cùng mẹ: Xế chiều có vài đứa bạn con tới nhà mình chơi đó nha! Tôi nửa tin nửa ngờ, nhưng vẫn gật đầu. Kệ, lâu lâu cũng nên cho con gặp gỡ bạn bè cho khuây khỏa chút. Miễn sao tụi nhóc biết giữ khoảng cách an toàn mùa dịch là được rồi.

Thằng bé từ trưa đã tắm gội thay đồ chuẩn bị. Ngong ngóng ra vào. Xếp dọn bàn học cho ngay ngắn. Lại còn hỏi mẹ xem trong bếp còn bánh kẹo gì không. Tôi cũng vui lây với niềm háo hức của con.

Thế nhưng tận chiều muộn vẫn không có ai tới cả. Có thể do cha mẹ các em cũng ngại làm phiền gia đình người khác. Thời điểm đang nhạy cảm mà. Hoặc bận bịu không đưa đón được. Có khi, trẻ con thôi, chúng mải chơi mải ngủ nên quên mất là chiều nay có một cuộc hẹn...

Tôi dỗ dành cậu nhóc mười một tuổi đang tiu nghỉu rằng, không sao đừng buồn, mai mốt đi học lại rồi tha hồ nói chuyện. Bây giờ vẫn có mẹ chơi với con đây. Mình đánh cờ nhé? Ai dè con trai tôi buông một câu bất ngờ:

- Nhà mình tự chơi với nhau hoài, chán lắm mẹ!

Tôi chợt nhớ hôm trước, khi chở con về ngang qua một ngã ba, tự dưng con nói muốn rẽ ngược về phía bên kia. Để con ghé nhà bạn Trí chơi chút, chiều về. Biết là con chỉ nói đùa thôi, mà sao vẫn thấy rưng rưng. Người lớn chúng ta đừng bao giờ tưởng chỉ cần cho con mình ăn uống ngon lành đầy đủ, thêm ôm ấp trò chuyện với chúng là được.

Trẻ con tuổi nào cũng cần có bạn. Dù chỉ để... bò tới và cắn nhau một phát bằng dấu răng chưa kịp mọc đủ!

Nên có hôm tôi đi làm về, thấy con mình túm tụm ngồi giữa ba bốn đứa nhóc chung hẻm thành một vòng tròn, tất cả lũ trẻ đều đeo khẩu trang và đang vui vẻ chơi trò gì đó. Tôi có chút lo âu nhưng cũng chỉ biết lấy ra chai nước sát khuẩn, nhắc bọn nhóc thường xuyên rửa tay, chứ không đành kêu... giải tán.

Tôi sẵn tay bấm kể câu chuyện "trẻ con bể sô hẹn bạn" với cô em họ ở xa. Những ngày này, chỉ có thể hỏi han quan tâm nhau bằng... ngón tay, tức là trên cái điện thoại thông minh nhiều biểu tượng cảm xúc. Em đọc xong thì "thả tim" rồi bảo "Thương nhỉ. Trẻ con. Biết đâu lát nữa tới".

Như an ủi, đồng cảm với đứa cháu đang khao khát được gặp lại bạn học. Hay vì em cũng có hai cô con gái, đứa lớn còn ở độ tuổi mầm non. Thế nhưng cô gái nhỏ ấy vẫn nhớ cô nhớ bạn. Đêm còn mơ đi học ấy chứ. Nhắc bạn này bạn kia, nói mớ. Thương lắm...

Bạn có nghe con bạn thổ lộ một câu đứt ruột chưa, rằng: Con muốn đi học lại rồi, không thích ngủ nướng nữa đâu!

Cứ suy từ bụng chúng ta ra mà xem. Người lớn đã mấy tuần liền không tụ tập cà phê, chẳng cơm trưa, ngay cả những việc điệu đà của cánh đàn bà như chăm sóc da, làm móng tay, tóc tai này nọ cũng cắt hết. Mọi thứ chỉ xoay quanh các nhu cầu căn bản nhất. Chúng ta bứt rứt nhớ mấy ly nước cầu kỳ thơm hương ở quán xá, nhớ cái không khí ồn ã tấp nập, nhớ những cuộc hẹn da diết.

Giờ tới một chỗ đèm đẹp để ngồi, ngắm nghía ngẫm ngợi bâng quơ cũng không kiếm ra. Nên đành xong việc thì mau chóng quay về nhà, nấu nướng rồi chơi với con.

Nghe chúng thổ lộ về nỗi "thèm" bạn bè mà nao hết cả lòng...

Chỉ ngày mai ngày kia thôi phố của em và anh đã khác rồi. Lúc ấy, biết đâu không ai gọi ai nữa. Người cứ đi qua nhau âm thầm không ngoái lại, dường như không tiếc nuối.

Gửi lại một thành phố, em đi về một thành phố khác. Moscow cách Hà Nội nhiều giờ bay. Điện Kremlin chói sáng giữa ánh mặt trời buổi chiều. Tôi ngồi lì trong một quán trà vỉa hè. Li trà trên đôi tay lạnh ngắt bốc khói. Ngóng chờ một cái gì đấy khác ngày qua tôi vẫn sống. Đêm đến bao phủ, khoác lên tấm áo choàng mới.

Ký ức dệt lên bằng mùa của phố

Chiếc xe buýt đỗ phía trước mặt. Vài người lên xe, vài người xuống, nhiều khuôn mặt mỏi mệt. Trong chuyến xe nào đó của cuộc đời em xuống hay lên. Để lá ngập ngừng rơi theo bước chân tôi đuổi theo trên phố. Đuổi theo đến được điểm dừng tiếp theo. Tưởng xe dừng lại. Nhưng không… vì quá đông xe bỏ bến. Tôi lại tiếp tục cuộc rượt đuổi của mình. Cuộc rượt đuổi trên những con đường quen thuộc đến phát buồn bã. Để nhận ra em là người cuối cùng may mắn lên được chuyến xe buýt về bến mới. Tôi thì không.

Có hàng vạn lí do cho một ngày tồn tại. Có hàng không đếm được người đi qua trước mặt tôi. Thế mà tại sao vẫn chỉ là một người, vẫn chỉ là một hình bóng sống trong kí ức dệt lên bằng mùa của phố.

Phố có tàn phai không?

Phố tàn phai bốn mùa em.

Mỗi nỗi buồn là một tàn phai. Những sự tàn phai khác nhau làm nên phố khác nhau trong mỗi tâm hồn. Tàn phai vừa, tàn phai nhiều, tàn phai ít, tàn phai dang dở, tàn phai nhẹ nhàng, hay là tàn phai tôi.

Anh vẫn âm thầm lang thang nhặt nhạnh lại kí ức của mọi người vương vãi trên đường.

Tàn phai mang nhiều nghĩa, mang nhiều người và gói nhiều thứ cộng chung lại.

Khi bất chợt dừng lại trên một đoạn đường đông em sẽ thấy phố sống, thấy rõ cả sự sống của mình cất tiếng. Và thấy cả nỗi cô đơn giữa sự ồn ào đến chếnh choáng. Em hỏi mình ở đâu? Mình là ai? Phố cũng hỏi phố ở đâu? Phố là ai? Đáp lại em là sự di chuyển chậm chạp của những làn xe. Còn đáp lại phố?

“Anh ơi. Em quên tên người họa sĩ già trên con phố vắng rồi. Buồn thế”.

Ừ. Là nao nao một chút rồi bỏ qua suy nghĩ của mình để làm việc khác. Để hoà nhập với môi trường mới, cuộc sống mới, con người mới, cùng nhiều thói quen mới. Em chỉ cần nhớ đơn giản trong mình có phố thôi.

Anh thì vẫn âm thầm ngày qua ngày lang thang nhặt nhạnh lại kí ức của mọi người vương vãi trên đường. Chỉ ngày mai thôi chứ chẳng đợi đến ngày kia hay sang năm thì phố của em và anh đã khác rồi. Lúc ấy, biết đâu không ai gọi ai nữa. Người cứ đi qua nhau âm thầm không ngoái lại, dường như không tiếc nuối.

Anh nhà thơ bạn anh lấy vợ rồi mà vẫn nhớ mối tình năm đầu đại học. Anh hỏi sao lại thế, tình đầu à. Thì anh ấy bảo không, chỉ là ngày xưa đã cùng nhau đi qua phố. Chỉ là qua thôi chứ không hứa hẹn gì. Rồi anh ấy làm thơ. Thơ bây giờ có ai đọc mà vẫn làm. Cứ nhìn phố là làm. Làm say mê, điên dại, làm quên mất mình. Đặt cái tôi nhỏ bé vào trong lòng rộng lớn để tâm sự với một bóng hình ngày xưa nào đó, tâm sự với một ai đó, tâm sự với phố. Phố làm chứng nhân.

“Mỗi góc phố một mảnh tình vương

Em đi qua đời để lại”.

Vẫn có day dứt của tháng ngày qua đọng trong vô thức trực dịp trào ra. Qua đời ở đây là đi ngang đời nhau. Vụt qua như một mùa lá. Như chiếc lá xà cừ, lá bàng rơi thôi. Biết rơi đấy, biết đau đấy mà không sao níu kéo được. Tại tạo hóa. Chúa trời tạo ra bốn mùa. Tạo ra nỗi buồn và tạo ra cả sự giống nỗi buồn. Từ đó sinh ra người làm thi sĩ.

Anh ơi, em quên mất phố rồi!

Quên. Anh chưa trả lời câu hỏi của em. Ông hoạ sĩ già ấy đi rồi, theo lời một cơn gió từ bức tranh chưa kịp đặt tên nào đấy. Tan biến nhanh như sợi khói trên cốc trà chát, đắng. Có ai vô tình ngang qua đặt câu hỏi ông hoạ sĩ già đâu không?

Không. Từng chiếc xe vẫn lăn lạnh lùng vượt qua chỗ mọi ngày có một người đứng vẽ. Lác đác tiếng guitar rơi ra từ quán cà phê nào gần lắm. Vẫn còn đó là bức toan trắng, bảng màu, những cây bút chỏng chơ cầm lên, đắn đo, rồi đặt xuống. Cả đời ông ngắm phố. Hạnh phúc, bất hạnh cũng từ phố mà ra, vì phố mà mất. Năm hai mươi tuổi ông vẽ nhiều, năm bốn mươi tuổi ông không còn vẽ nữa. Phố đẹp quá, lung linh quá mà không bộ óc con người nào diễn tả lại được. Khi cầm bút lên thấy mình không đủ sức để vẽ. Tất cả cứ nhoà nhoà, xa xa. Tưởng với được đấy mà lại không được. Ông hoạ sĩ ra đi thanh thản, nhẹ nhàng, không luyến tiếc. Anh chỉ biết người trên đoạn đường ấy gọi ông là "Người mê phố".

Em sợ em quên phố. Nếu thế anh có trách?. 

“Anh ơi. Tuyết rơi đẹp lắm. Em sợ em quên phố. Nếu thế anh có trách?”

Bỗng một ngày anh nhận được tin nhắn của em trên Facebook... Biết trách ai đây. Chỉ buồn thôi. Có vật gì đấy cứa gọn gàng cảm xúc trong anh và làm nảy sinh cảm xúc mới. Hơi thất vọng nơi em và bỗng thấy thương phố nhiều hơn. Thế là lại lang thang. Bóng đêm đón chờ sự trở về của anh như một tất yếu. Bà bán hàng nước đêm đón anh như một người bạn. Lặng lẽ, bà rót cho anh một chén rượu thay một cốc trà. Bà đoán được cảm xúc nơi mắt người đến uống. Chung quy lại có hai người: Người phố và người không phố.

Cốc rượu trên tay cay nồng. Ánh đèn đường hắt qua, hắt lại. Nhiều cặp tình nhân vội vã chạy trốn một cơn mưa. Màu áo xanh, đỏ, tím, vàng xen cùng màu đêm. Gió nổi lạnh buốt. Từng đợt bụi như từng đợt sóng cuốn tung tất cả. Bà bán nước vẫn trầm ngâm têm trầu. Bà đón đợi điều gì trong cơn mưa này mà bình tĩnh đến thế?

Tôi đợi cơn mưa này lâu rồi bác à. Cơn mưa cuối mùa, để chuyển từ mùa đông sang mùa xuân.

Bao năm nay vẫn thế. Ly rượu vẫn cay. Bà rót cho anh thêm một cốc nữa. Và tự rót cho mình. Thời gian hiện diện bị lu mờ bởi những lọn tóc trắng bay bay huyền ảo. Rượu theo đà bùng cháy theo những vết chân chim trên khuôn mặt già nua.

“Anh ơi. Em quên phố mất rồi.”

Một ngày, anh nhận được câu nói ấy khi em quay trở về từ kí ức hôm qua. Hình bóng cứ lúc đậm lúc mờ, khi quen khi lạ. Anh lại nhớ đến cuộc rượt đuổi của chính mình. Để nghi ngờ. Em có hay không? Điện Kremlin có hay không? Moscow có hay không? Hay tất cả chỉ là giấc mơ trong một đêm mùa đông nào đó. Khi anh choàng tỉnh giấc thì tất cả đã qua đi. Phố vẫn ngoài kia. Lạnh. Buồn.

Hà Nội bao giờ có tuyết rơi?

Một câu hỏi ngớ ngẩn. Nhưng anh cứ đi tìm…

Như bao người trên phố.